Muzyka XX wieku Symfonia Płyty

Dwie piąte – Wajnberg i Prokofiew

Ewa Chorościan

dwie-piate-wajnberg-i-prokofiew
Okładka płyty

Dwie piąte symfonie zestawili ze sobą na dwupłytowym albumie muzycy Sinfonii Iuventus pod dyrekcją Gabriela Chmury. Wybór ten zdaje się nie być jedynie wynikiem wskazań numerologii i magii liczby pięć, a obie symfonie – Mieczysława Wajnberga i Sergiusza Prokofiewa okazują się ciekawie do siebie pasować.   

Muzyka Wajnberga przeżywa od kilku lat prawdziwy renesans. Polski pianista i kompozytor urodzony w 1919 roku w Warszawie, większość życia spędził w Związku Radzieckim, dokąd wyemigrował uciekając tuż po wybuchu II wojny światowej. Uchodząc przed jednym reżimem wpadł w sidła drugiego, co szczególnie dotkliwie odczuł w 1953, kiedy aresztowano go na 11 miesięcy pod zarzutem „burżuazyjnego nacjonalizmu żydowskiego”. Trudne doświadczenia Wajnberga z sowieckimi władzami bliskie są też losom rosyjskich kompozytorów – Prokofiewa czy Szostakowicza. Z tym ostatnim łączyła polskiego twórcę wieloletnia przyjaźń. Wajnberg uważał nawet Szostakowicza za swojego mentora i to z inspiracji jego IV „formalistyczną” Symfonią, która na swoją premierę z powodu sprzeciwu cenzury czekać musiała 25 lat, napisał w 1962 roku swoją V Symfonię f-moll op. 76. Kompozycja ta zdradza wyraźne wpływy twórczością mistrza – zarówno tą konkretną symfonią, m.in. ze względu na ważną rolę fletów, ale również symfoniką Szostakowicza, z której Wajnberg czerpie np. elementy marszowe. Cała kompozycja przesycona jest mrokiem i niepokojem. Najbardziej wyróżniającym się ogniwem jest finał, pozbawiony typowego popisowego charakteru i bardziej zadumany – ze śpiewnymi fragmentami kameralnymi. Groteskowy, diaboliczny walc z I części przywodzi z kolei na myśl skojarzenia z, towarzyszącym Wajnbergowi na płycie, Prokofiewem. 

Zamieszczona na drugiej płycie V Symfonia B-dur op. 100 Prokofiewa to, po Symfonii „Klasycznej”, jedna z najważniejszych symfonii tego twórcy. Zwłaszcza żywiołowe scherzo z II części stanowi prawdziwy „przebój” muzyki poważnej. Choć kompozycja powstała podczas wojny w 1944 roku, to utwór ten nie jest tak pesymistyczny jak można by tego oczekiwać. W założeniu Symfonia pisana była "ku pokrzepieniu serc", zatem przeważają w niej jasne barwy, jednak mieszające się z powagą i patosem.        

Młodzi muzycy (orkiestra Sinfonia Iuventus zrzesza instrumentalistów, którzy nie ukończyli 30 lat) pod wodzą Gabriela Chmury świetnie radzą sobie z tym ciężkim stylistycznie i wymagającym repertuarem. Szczególnie interesująco wypadają tu fragmenty kameralne w symfonii Wajnberga, choć dobrze został oddany nastrój obydwu symfonii – mroku u Wajnberga i pozornej radości u Prokofiewa.

------------

Spis treści numeru Dalekie lądy. Kompozytorzy emigracyjni

Felietony

Agnieszka Cieślak, Bronisław Mirski - po nitce do kłębka, czyli detektywistyczne oblicze muzykologii

Aleksandra Bliźniuk, Tylko bez romantycznych uniesień

Wywiady

Marlena Wieczorek, "Zbyt długo traktowano twórczość i działalność polskich kompozytorów tworzących w XX wieku poza granicami kraju jako historię niejako odrębną od tej krajowej" – wywiad z Beatą Bolesławską-Lewandowską

Ewa Chorościan, "Po zbudowaniu silnej oraz przyjaznej relacji z polskimi wykonawcami, krytykami, muzykami, nie ma siły, ktόra by te relacje zakończyła" – wywiad z Dobromiłą Jaskot i Dominikiem Karskim

Recenzje

Agnieszka Teodora Żabińska, Nierówny Rogowski

Ewa Chorościan, Dwie piąte – Wajnberg i Prokofiew

Publikacje

Agnieszka Cieślak, Mariusz Gradowski, Muzyka filmowa. Twórcy emigracyjni

Andrzej Bełkot, Definicja migracji

Edukatornia

Magdalena Nowicka-Ciecierska, Henryk Wars – Pierwszy Polak w Hollywood

Paulina Zgliniecka, Szperając w pamięci. O życiu i twórczości Eugeniusza Morawskiego

Elżbieta Szczurko, Antoni Szałowski - odkrywany (neo)klasyk

Kosmopolita

Kinga Krzymowska-Szacoń, American Dream? Kompozytorzy europejscy w Stanach Zjednoczonych

Grzegorz Piotrowski, Bohuslav Martinů: emigrant

Rekomendacje

Zygmunt Mycielski – Andrzej Panufnik: Korespondencja. Część 1: Lata 1949–1969

Kompozytorzy polscy na emigracji. Przewodnik (XX wiek)

 

Opublikowano: 2017-10-16

Przewiń do góry lub wróć do poprzedniej strony.

Przeczytaj również

Wypowiedz się

Opinie mogą dodawać tylko zarejestrowani użytkownicy.

logowanie i rejestracja
Wydanie 262