Unia Europejska Muzyka XX wieku Muzyka polska Stany Zjednoczone Francja Australia Rosja

Dalekie lądy. Kompozytorzy emigracyjni

Ewa Chorościan, Marlena Wieczorek

dalekie-lady-kompozytorzy-emigracyjni

Pochodzący z łaciny termin migracja (łacińskie „migratio” oznacza wędrówkę ludów) oznacza, w najprostszym rozumieniu, przemieszczanie się ludzi w obrębie kontynentów, krajów czy też regionów. Stanowi ona domenę życia człowieka od czasów prehistorycznych i jest integralnie powiązana z jego ponaddziejową egzystencją – tak zjawisko migracji definiuje w swoim artykule Andrzej Bełkot i tłumaczy jak z naturalnego procesu przemieszczania się, migracja przerodziła się w znaczące kulturowo zjawisko.

Niebagatelną rolę emigracja odegrała też w kulturze muzycznej – na usta cisną się natychmiast nazwiska polskich twórców, którzy z kraju wyjechali w okresie zaborów: Chopina, Wieniawskiego, Paderewskiego. XX wiek tym bardziej nie oszczędzał kompozytorów – zmienna sytuacja polityczna, dwie wojny światowe, żelazna kurtyna wielu twórców zmusiły do emigracji, powodując, że ich dorobek w Polsce pozostaje często zupełnie nieznany lub zapomniany.  

Zbyt długo traktowano twórczość i działalność polskich kompozytorów tworzących w XX wieku poza granicami kraju jako historię niejako odrębną od tej krajowej – mówi w wywiadzie przeprowadzonym przez Marlenę Wieczorek Beata Bolesławska-Lewandowska. 

W najnowszym numerze poświęconym tematyce polskich kompozytorów emigracyjnych przybliżamy zatem sylwetki zapomnianych twórców – Paulina Zgliniecka pisze o Eugeniuszu Morawskim, Agnieszka Cieślak o Bronisławie Mirskim, Elżbieta Szczurko o Antonim Szałowskim, a Magdalena Nowicka-Cieierska o Henryku Warsie.

O istotnym polu działalności polskich emigrantów – muzyce filmowej – piszą w swojej publikacji Agnieszka Cieślak i Mariusz Gradowski. 

A jak wygląda sytuacja współczesnych twórców przebywających na emigracji w XXI wieku? Tego możemy dowiedzieć się z wywiadu z Dobromiłą Jaskot i Dominikiem Karskim, kompozytorami mieszkającymi i tworzącymi w Perth w Australii. Daleką od romantyzmu wizję współczesnej emigracji polskich muzyków kreśli natomiast w swoim felietonie Aleksandra Bliźniuk.

O tym, że emigracja nie jest jedynie domeną (a może przekleństwem) wyłącznie polskich kompozytorów przypominają dwa artykuły w dziale Kosmopolita. W pierwszym Kinga Krzymowska-Szacoń pisze o losach europejskich kompozytorów, którzy w okresie II wojny zdecydowali się na emigrację do Stanów Zjednoczonych. W drugim Grzegorz Piotrowski przypomina sylwetkę czeskiego twórcy, Bohuslava Martinů – emigranta. 

Przywracanie pamięci o polskich kompozytorach emigracyjnych odbywa się w różnej formie – dobrym sposobem przybliżania zapomnianej twórczości są nowe nagrania – w dziale recenzji Agnieszka Teodora Żabińska recenzuje płytę Izabeli Kopeć z muzyką wokalną Ludomira Michała Rogowskiego, a Ewa Chorościan pisze o albumie z nagraniami dwóch piątych symfonii – w tym V Symfonii f-moll op. 76 Mieczysława Wajnberga.

Niezwykle istotną rolę w przypominaniu o dorobku kompozytorów emigracyjnych odgrywają publikacje książkowe. W dziale rekomendacji polecamy listy Zygmunta Mycielskiego i Andrzeja Panufnika pod redakcją Beaty Bolesławskiej-Lewandowskiej oraz zapowiadamy Leksykon kompozytorów emigracyjnych, który powstaje pod redakcją Marleny Wieczorek i który był inspiracją dla niniejszego numeru tematycznego.

Życzymy przyjemnej lektury! 

Spis treści numeru Dalekie lądy. Kompozytorzy emigracyjni

Felietony

Agnieszka Cieślak, Bronisław Mirski - po nitce do kłębka, czyli detektywistyczne oblicze muzykologii

Aleksandra Bliźniuk, Tylko bez romantycznych uniesień

Wywiady

Marlena Wieczorek, "Zbyt długo traktowano twórczość i działalność polskich kompozytorów tworzących w XX wieku poza granicami kraju jako historię niejako odrębną od tej krajowej" – wywiad z Beatą Bolesławską-Lewandowską

Ewa Chorościan, "Po zbudowaniu silnej oraz przyjaznej relacji z polskimi wykonawcami, krytykami, muzykami, nie ma siły, ktόra by te relacje zakończyła" – wywiad z Dobromiłą Jaskot i Dominikiem Karskim

Recenzje

Agnieszka Teodora Żabińska, Nierówny Rogowski

Ewa Chorościan, Dwie piąte – Wajnberg i Prokofiew

Publikacje

Agnieszka Cieślak, Mariusz Gradowski, Muzyka filmowa. Twórcy emigracyjni

Andrzej Bełkot, Definicja migracji

Edukatornia

Magdalena Nowicka-Ciecierska, Henryk Wars – Pierwszy Polak w Hollywood

Paulina Zgliniecka, Szperając w pamięci. O życiu i twórczości Eugeniusza Morawskiego

Elżbieta Szczurko, Antoni Szałowski - odkrywany (neo)klasyk

Kosmopolita

Kinga Krzymowska-Szacoń, American Dream? Kompozytorzy europejscy w Stanach Zjednoczonych

Grzegorz Piotrowski, Bohuslav Martinů: emigrant

Rekomendacje

Zygmunt Mycielski – Andrzej Panufnik: Korespondencja. Część 1: Lata 1949–1969

Kompozytorzy polscy na emigracji. Przewodnik (XX wiek)

 Zrealizowano w ramach stypendium twórczego Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego dla dr Marleny Wieczorek

Opublikowano: 2017-10-15

Przewiń do góry lub wróć do poprzedniej strony.

Przeczytaj również

Wypowiedz się

Opinie mogą dodawać tylko zarejestrowani użytkownicy.

logowanie i rejestracja
Wydanie 263